استخراج ارز دیجیتال با هارد دیسک؛ راهنمای جامع اثبات فضا و زمان در سال ۲۰۲۶

در دنیای ارزهای دیجیتال، وقتی از «استخراج» صحبت می‌کنیم، اولین تصویری که به ذهن می‌رسد معمولاً قفسه‌های پُر از کارت گرافیک یا دستگاه‌های ASIC است که با صدای فن‌های بلند و مصرف برق بالا، شبانه‌روز در حال کار هستند. اما در کنار این تصویر رایج، نوع دیگری از استخراج وجود دارد که از آغاز شکل‌گیری‌اش پرچم «استخراج سبز» را برافراشته است؛ استخراجی که به جای پردازشگرهای گران‌قیمت، از فضای ذخیره‌سازی هارد دیسک بهره می‌برد. این روش که با نام‌های «اثبات ظرفیت» (Proof of Capacity یا PoC)، «اثبات فضا» (Proof of Space یا PoS) و «اثبات فضا و زمان» (Proof of Space and Time یا PoST) شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر تکامل قابل توجهی داشته و همزمان با وعده‌هایی درباره آینده‌ای سبزتر، با چالش‌های جدی در حوزه سودآوری دست و پنجه نرم کرده است.

این مقاله برای درک عمیق این حوزه است؛ از مبانی فنی الگوریتم‌ها گرفته تا تحلیل واقع‌بینانه وضعیت سودآوری در سال ۲۰۲۶، معرفی کامل پروژه‌های فعال، و راهنمای عملی برای کسانی که می‌خواهند با آگاهی کامل تصمیم بگیرند.

پیشینه‌ای کوتاه؛ از برست‌کوین تا انقلاب ذخیره‌سازی غیرمتمرکز

ماجرای استخراج مبتنی بر فضای ذخیره‌سازی از سال ۲۰۱۴ آغاز شد. در آن سال، ارزی به نام Burstcoin برای اولین بار مفهوم «اثبات ظرفیت» را به دنیای بلاک‌چین معرفی کرد. ایده بنیادی ساده اما نبوغ‌آمیز بود: به جای مسابقه در حل معادلات پیچیده ریاضی که نیاز به قدرت پردازش بالا دارد، چرا از فضای بلااستفاده هارد دیسک‌ها به عنوان منبع اثبات استفاده نکنیم؟ این رویکرد به لحاظ نظری می‌توانست مصرف انرژی را به کسری از آنچه در استخراج بیت‌کوین می‌بینیم کاهش دهد.

در سال ۲۰۱۷، برام کوهن (Bram Cohen)، خالق پروتکل پیر-تو-پیر بیت‌تورنت، شرکتی به نام Chia Network تأسیس کرد با هدف ساختن یک بیت‌کوین بهتر؛ بیت‌کوینی که نه به تمرکز قدرت در دست معدن‌دارانی با برق ارزان‌تر منجر شود و نه کره زمین را با مصرف انرژی کمرشکن به خطر بیندازد. همزمان، پروژه‌ای به نام Filecoin از سوی Protocol Labs در حال طراحی بود که نه‌تنها از فضای ذخیره‌سازی برای اجماع استفاده می‌کرد، بلکه یک بازار کامل برای ذخیره‌سازی غیرمتمرکز داده‌های واقعی ایجاد می‌نمود.

اما اوج توجه عمومی به استخراج با هارد دیسک زمانی رسید که شبکه اصلی Chia در مارس ۲۰۲۱ راه‌اندازی شد. موجی از هیجان در چین و سپس در سراسر آسیای شرقی به کمبود شدید هارد دیسک انجامید؛ پدیده‌ای که تحلیلگران آن را با موج کمبود کارت گرافیک در دوران اوج استخراج اتریوم مقایسه کردند. قیمت XCH در همان ماه‌های اول به بیش از ۱۹۰۰ دلار رسید و رویاهای بزرگی را در ذهن‌ها شکل داد. اما همان‌طور که تاریخ بارها نشان داده، فاصله بین رویا و واقعیت در دنیای ارزهای دیجیتال می‌تواند بسیار دردناک باشد.

مکانیزم اجماع مبتنی بر فضا؛ چگونه هارد دیسک شما ارز دیجیتال استخراج می‌کند

برای درک اینکه چرا استخراج با هارد دیسک کار می‌کند، باید ابتدا دریابیم که بلاک‌چین از یک شرکت‌کننده چه می‌خواهد. هر مکانیزم اجماع، در اصل، یک منبع کمیاب را به عنوان «اثبات» مشروعیت می‌طلبد. در اثبات کار (Proof of Work)، آن منبع کمیاب «قدرت پردازش» است. در اثبات سهام (Proof of Stake)، «سرمایه قفل‌شده» است. در اثبات فضا و زمان، «فضای ذخیره‌سازی» است که به روشی خاص از قبل آماده‌سازی شده است.

مرحله اول: پلاتینگ (Plotting) یا آماده‌سازی فضا

فرآیند استخراج با هارد دیسک به دو مرحله اصلی تقسیم می‌شود. مرحله اول «پلاتینگ» نام دارد. در این مرحله، نرم‌افزار مخصوص با استفاده از پردازنده و حافظه RAM، مجموعه‌ای بزرگ از اعداد هَش‌شده را تولید و به صورت فایل‌هایی روی هارد دیسک ذخیره می‌کند. این فایل‌ها «پلات» (Plot) نامیده می‌شوند. هر پلات استاندارد در شبکه Chia حدود ۱۰۱.۴ گیگابایت فضا اشغال می‌کند. فرآیند پلاتینگ فشار بالایی روی SSD می‌آورد و اگر از SSD برای این کار استفاده شود، می‌تواند به سرعت عمر آن را به پایان برساند. به همین دلیل، کارشناسان توصیه می‌کنند پلاتینگ روی SSD‌های درجه صنعتی انجام شود و فایل‌های نهایی روی هارد دیسک‌های معمولی ذخیره گردند.

مرحله دوم: فارمینگ (Farming) یا درو کردن پاداش

پس از آماده شدن پلات‌ها، مرحله دوم آغاز می‌شود که «فارمینگ» نام دارد. در این مرحله، نود شما به صورت مداوم به درخواست‌های شبکه پاسخ می‌دهد. وقتی شبکه یک عدد تصادفی جدید تولید می‌کند، نرم‌افزار فارمینگ در میان پلات‌های شما به دنبال نزدیک‌ترین عدد هَش‌شده می‌گردد. هر چه فضای بیشتری اختصاص داده باشید، احتمال اینکه یکی از پلات‌های شما برنده اثبات شود بالاتر است. برنده اثبات، بلاک جدید را به زنجیره می‌افزاید و پاداش بلاک را دریافت می‌کند. نکته کلیدی اینجاست که فارمینگ (برخلاف پلاتینگ) به منابع پردازشی تقریباً هیچی نیاز ندارد؛ یک هارد دیسک در حال فارمینگ فقط چند وات برق مصرف می‌کند.

عنصر «زمان» در اثبات فضا و زمان

یکی از چالش‌های «اثبات فضا» به تنهایی آسیب‌پذیری در برابر حملات «آسیاب» (Grinding Attacks) است؛ حمله‌ای که در آن، یک استخراج‌گر مخرب می‌تواند به سرعت فضای جدید تولید کند تا بلاکی با پارامترهای بهتر پیدا نماید. برای مقابله با این تهدید، Chia از یک «اثبات زمان» (Proof of Time) استفاده می‌کند که بر پایه توابع تأخیر قابل تأیید (Verifiable Delay Functions یا VDF) بنا شده است. این مکانیزم اطمینان می‌دهد که یک تأخیر واقعی و غیرقابل دور زدن بین بلاک‌ها وجود دارد؛ در نتیجه، هیچ عامل مخربی نمی‌تواند سریع‌تر از شبکه پیش برود حتی اگر فضای ذخیره‌سازی نامحدود در اختیار داشته باشد.

اثبات تعهد (PoC+)؛ نسل جدید اجماع مبتنی بر فضا

یکی از تحولات مهم در این حوزه که کمتر به آن پرداخته می‌شود، تکامل الگوریتم از «اثبات ظرفیت» ساده به «اثبات تعهد» (Proof of Commitment یا PoC+) در شبکه Signum است. در مدل سنتی اثبات ظرفیت، تنها متغیر تعیین‌کننده در شانس استخراج، مقدار فضای ذخیره‌سازی اختصاص داده‌شده بود. اما Signum با معرفی PoC+ یک لایه جدید اضافه کرده است: استخراج‌کننده می‌تواند علاوه بر فضای دیسک، مقداری از موجودی SIGNA خود را نیز در حساب‌اش «قفل» کند تا ظرفیت مؤثر استخراجی‌اش افزایش یابد.

منطق این مکانیزم هوشمندانه است. کسی که مقدار SIGNA بیشتری نسبت به میانگین شبکه تعهد دهد، ضریب ظرفیت مؤثرش می‌تواند تا ۸ برابر افزایش یابد. کسی که هیچ تعهدی ندهد، تنها یک‌هشتم ظرفیت واقعی دیسکش در محاسبات شبکه منظور می‌شود. این طراحی، مشارکت‌کنندگان بلندمدت را که به شبکه ایمان دارند پاداش می‌دهد و از ورود ناگهانی ظرفیت‌های بزرگ صرفاً برای سودجویی کوتاه‌مدت جلوگیری می‌کند. شبکه Signum ادعا می‌کند که تنها ۰.۰۰۲ درصد انرژی مورد نیاز بیت‌کوین را مصرف می‌کند، ادعایی که در مقالات تخصصی بارها مورد اشاره قرار گرفته است.

پروژه‌های اصلی استخراج با هارد دیسک در سال ۲۰۲۶

Chia (XCH)؛ بزرگ‌ترین نام اما سخت‌ترین بازار

Chia بی‌تردید شناخته‌شده‌ترین پروژه در حوزه استخراج مبتنی بر فضاست. این پروژه توسط Bram Cohen، خالق بیت‌تورنت، تأسیس شد و از یک زبان برنامه‌نویسی اختصاصی به نام Chialisp برای قراردادهای هوشمند بهره می‌برد. شبکه Chia با ترکیب «اثبات فضا» و «اثبات زمان» یک مکانیزم اجماع دو لایه ایجاد کرده که نسبت به حملات چرخشی مقاوم است.

اما وضعیت فعلی Chia در سال ۲۰۲۶ چندان دلگرم‌کننده نیست. فضای کل شبکه (Netspace) که نشان‌دهنده مجموع فضای ذخیره‌سازی همه شرکت‌کنندگان است، به بیش از ۲۵ اگزابایت رسیده است. این عدد عظیم به این معناست که یک کاربر با ۱۰ تا ۲۰ ترابایت فضا، سهمی بسیار ناچیز از کل شبکه دارد و پاداش‌های دریافتی‌اش به شدت کاهش یافته است. طبق داده‌های موجود، با این حجم از فضای شبکه، کشاورزان کوچک باید ماه‌ها و حتی سال‌ها منتظر بمانند تا یک بلاک پیدا کنند. راه‌حل عملی، پیوستن به استخرهای کشاورزی (Farming Pools) است تا پاداش‌ها به صورت منظم‌تر توزیع شوند.

از نظر قیمت، XCH مسیر دردناکی را طی کرده است. قیمتی که در اوج خود در مه ۲۰۲۱ به بیش از ۱۹۳۴ دلار رسیده بود، در اوایل سال ۲۰۲۶ به حدود ۲.۵ تا ۳ دلار کاهش یافته است؛ سقوطی بیش از ۹۹ درصد از اوج تاریخی. این کاهش قیمت در کنار افزایش فضای کل شبکه، معادله سودآوری را برای کاربران عادی به شدت دشوار کرده است. نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که پس از هاوینگ Chia در اواخر سال ۲۰۲۴، پاداش هر بلاک به ۳۲ XCH کاهش یافت (از ۶۴ XCH قبلی). این کاهش عرضه می‌تواند در بلندمدت به ثبات قیمت کمک کند، اما در کوتاه‌مدت فشار مضاعفی بر درآمد کشاورزان وارد می‌سازد.

Signum (SIGNA)؛ پیشگام پایداری با الگوریتم نسل جدید

Signum که قبلاً با نام Burstcoin شناخته می‌شد، به عنوان اولین ارز دیجیتال مبتنی بر اثبات ظرفیت در تاریخ ثبت شده است. این پروژه در سال ۲۰۱۴ معرفی شد و در طول سالیان دستخوش تحولات زیادی گشته است. Signum در حال حاضر از الگوریتم PoC+ (اثبات تعهد) استفاده می‌کند که همان‌طور که توضیح داده شد، ترکیبی از فضای ذخیره‌سازی و استیک SIGNA است.

این شبکه علاوه بر استخراج، یک اکوسیستم کامل شامل قراردادهای هوشمند (نوشته‌شده با SmartJ که مبتنی بر جاوا است)، صرافی غیرمتمرکز SignumSwap، پیام‌رسانی همتا به همتا، و توکن‌سازی دارایی‌ها ارائه می‌دهد. جالب‌تر اینکه در سال ۲۰۲۵، پروژه SignaAI معرفی شد که Signum را به یک لایه پاسخگویی برای عوامل هوش مصنوعی تبدیل می‌کند؛ با این امکان که عوامل AI بتوانند SIGNA ارسال و دریافت کنند و قراردادهای هوشمند مبتنی بر تحویل کار هوش مصنوعی اجرا شوند. این ویژگی نشان می‌دهد که تیم Signum به دنبال استفاده‌های کاربردی فراتر از صرفاً یک ارز دیجیتال استخراج‌پذیر است.

با این حال، از منظر بازار، Signum یک پروژه کوچک محسوب می‌شود. ارزش بازار آن در حال حاضر حدود ۱.۷ میلیون دلار است و قیمت SIGNA در حدود ۰.۰۰۰۷۸۵ دلار معامله می‌شود؛ ارقامی که نشان‌دهنده توجه محدود بازار به این پروژه است. با وجود نوآوری‌های فنی واقعی، Signum هنوز موفق نشده توجه گسترده سرمایه‌گذاران را جلب کند.

Filecoin (FIL)؛ استخراج به مثابه کسب‌وکار، نه سرگرمی

Filecoin که توسط Protocol Labs ساخته شده، یک دیدگاه کاملاً متفاوت از «کشاورزی با هارد دیسک» ارائه می‌دهد. هدف اصلی Filecoin ساختن یک بازار غیرمتمرکز برای ذخیره‌سازی داده‌های واقعی بشر است، نه صرفاً «اثبات» وجود فضای ذخیره‌سازی. در این شبکه، «ارائه‌دهنده ذخیره‌سازی» (Storage Provider) باید داده‌های واقعی مشتریان را ذخیره کند و مداوم ثابت نماید که این داده‌ها سالم و قابل دسترسی هستند. دو نوع اثبات اصلی در Filecoin وجود دارد: «اثبات تکثیر» (Proof of Replication یا PoRep) که نشان می‌دهد یک نسخه منحصربه‌فرد از داده ذخیره شده، و «اثبات فضازمان» (Proof of Spacetime یا PoSt) که ذخیره‌سازی مداوم داده در طول زمان را تأیید می‌کند.

مستندات رسمی Filecoin صریحاً اعلام می‌کند که «الزامات سخت‌افزاری و سایر نیازمندی‌های اجرای یک کسب‌وکار ارائه‌دهنده ذخیره‌سازی Filecoin به‌مراتب بالاتر از عملیات معمول استخراج بلاک‌چین است.» این گزاره تنها کلام بازاریابی نیست؛ پشت آن یک واقعیت فنی سخت وجود دارد. یک ارائه‌دهنده ذخیره‌سازی Filecoin به حداقل ۱۲۸ گیگابایت RAM (به همراه ۲۵۶ گیگابایت سواپ)، یک یا چند پردازنده سرور مانند AMD EPYC یا Intel Xeon Scalable، حداقل ۱ ترابایت SSD از نوع NVMe برای کَش، گیگابیت اترنت با تأخیر پایین و آپتایم بالا، و مقداری FIL به عنوان وثیقه (Collateral) نیاز دارد. این مجموعه، ورود به دنیای Filecoin را برای کاربران خانگی تقریباً غیرممکن می‌سازد.

علاوه بر این، یک «شکاف تأمین مالی» وجود دارد که در مستندات رسمی Filecoin هم به آن اشاره شده است: در ابتدا، ارائه‌دهنده باید هزینه‌های زیرساختی را بپردازد، وثیقه FIL واریز کند و بخش‌ها را «سیل» (Seal) نماید؛ اما پاداش‌های بلاک تا زمانی که ظرفیت کافی ثابت‌شده تجمیع نیابد به‌صورت قابل توجه نخواهند رسید. این شکاف بین هزینه اولیه و درآمد، نیازمند برنامه‌ریزی مالی دقیق است. بنابراین، ورود به Filecoin را بیشتر به عنوان یک «کسب‌وکار ارائه خدمات ذخیره‌سازی» ببینید، نه یک «سرگرمی استخراج رمزارز».

Storj (STORJ)؛ آستانه ورود پایین، درآمد متناسب

Storj که از سال ۲۰۱۴ آغاز به کار کرده، یک پلتفرم ذخیره‌سازی ابری غیرمتمرکز است که در آن فایل‌ها رمزگذاری، تکه‌تکه و سپس در میان هزاران نود در سراسر جهان توزیع می‌شوند. هنگامی که کاربری فایلش را می‌خواهد، تکه‌ها از نودهای مختلف جمع‌آوری شده و بازسازی می‌شوند. توکن STORJ نقش محوری در این اکوسیستم دارد؛ کاربرانی که داده ذخیره می‌کنند با STORJ پرداخت می‌کنند و نود اپراتورها در ازای ارائه فضای ذخیره‌سازی و پهنای باند، STORJ دریافت می‌کنند.

مهم‌ترین مزیت Storj نسبت به Filecoin در آستانه ورود پایین آن است. برای شروع به عنوان اپراتور نود Storj به یک رایانه معمولی، یک اتصال اینترنت پایدار، و فضای ذخیره‌سازی کافی نیاز دارید. هیچ وثیقه‌ای نیاز نیست و سخت‌افزار سرور اجباری نیست. این ویژگی Storj را به گزینه‌ای مناسب برای کسانی می‌کند که هارد دیسک‌های بلااستفاده دارند و می‌خواهند فضای آن‌ها را «اجاره» دهند.

اما Storj هم بدون چالش نیست. نودهای تازه‌وارد باید یک دوره «وت شدن» (Vetting) را طی کنند که در آن درآمدشان کمتر است. همچنین، بخشی از درآمد اولیه «نگه‌داشته» می‌شود (Held Amount) و پس از تثبیت نود آزاد می‌شود. درآمد نودها مستقیماً به حجم واقعی داده‌ای که مشتریان در شبکه ذخیره می‌کنند وابسته است و این حجم به خوبی قابل پیش‌بینی نیست. قیمت STORJ هم در سال ۲۰۲۶ چندان مطلوب نبوده و در محدوده‌ای پایین معامله می‌شود. با این حال، برای کسانی که صرفاً می‌خواهند فضای بلااستفاده را کمی درآمدزا کنند، Storj هنوز گزینه‌ای قابل توجه است.

Arweave و Sia؛ رقبای تخصصی‌تر بازار ذخیره‌سازی غیرمتمرکز

در کنار نام‌های اصلی، چند پروژه دیگر هم در این فضا فعالیت می‌کنند. Arweave با رویکردی منحصربه‌فرد به «ذخیره‌سازی دائمی» (Permaweb) تمرکز کرده است؛ یعنی داده‌ها یک بار پرداخت و برای همیشه ذخیره می‌شوند. ماینرهای Arweave از مکانیزم «اثبات دسترسی» (Proof of Access یا PoA) استفاده می‌کنند که آن‌ها را ملزم می‌کند داده‌های تصادفی قدیمی را در خود نگه دارند تا بلاک جدید ضرب کنند. Sia هم یک بازار ذخیره‌سازی غیرمتمرکز دیگر است که با قراردادهای فایل رمزگذاری‌شده و تکه‌تکه‌شده کار می‌کند، هرچند حجم بازار آن کوچک است.

تحلیل جامع سودآوری در سال ۲۰۲۶؛ حقایقی که باید بدانید

صادقانه‌ترین تحلیل وضعیت سودآوری استخراج با هارد دیسک در سال ۲۰۲۶ این است: برای اکثر کاربران با خرید سخت‌افزار جدید، این روش سودآور نیست. اما این جمله کوتاه نیاز به توضیح دارد.

چرا سودآوری کاهش یافته است

سه عامل اصلی به صورت هم‌زمان بر سودآوری استخراج با هارد دیسک فشار آورده‌اند. اول، اشباع شبکه است. هیجان اولیه باعث شد شرکت‌ها و افراد زیادی وارد شوند و حجم عظیمی از فضای ذخیره‌سازی به شبکه‌ها اضافه کنند. در Chia، فضای کل شبکه به بیش از ۲۵ اگزابایت رسیده؛ عددی که در سال ۲۰۲۱ تنها چند پتابایت بود. هر چه این عدد بزرگ‌تر باشد، سهم یک کاربر با ظرفیت ثابت از پاداش‌های شبکه کمتر می‌شود.

دوم، افت شدید قیمت ارزها است. برای مثال، XCH از بیش از ۱۹۳۴ دلار در اوج ۲۰۲۱ به کمتر از ۳ دلار در ابتدای ۲۰۲۶ رسیده است. این سقوط بیش از ۹۹ درصدی، حتی اگر حجم استخراج ثابت می‌ماند، درآمد دلاری استخراج‌کنندگان را به کسری از قبل تقلیل می‌داد.

سوم، هزینه فرصت است. قیمت هارد دیسک‌های با ظرفیت بالا در سال ۲۰۲۶ هنوز قابل توجه است. سرمایه‌ای که در خرید سخت‌افزار جدید صرف می‌شود، اگر مستقیماً صرف خرید XCH یا FIL یا SIGNA می‌شد، با توجه به قیمت‌های فعلی احتمالاً سود بیشتری داشت؛ چراکه از هزینه راه‌اندازی، مصرف برق، و استهلاک سخت‌افزار صرف‌نظر می‌کرد.

استثناهایی که هنوز منطقی هستند

اما همه چیز سیاه نیست. چند سناریو وجود دارد که در آن‌ها ورود به این حوزه هنوز منطقی به نظر می‌رسد.

اول، استفاده از ظرفیت بلااستفاده موجود: اگر هارد دیسک‌هایی دارید که خریداری شده‌اند اما بخش عمده‌ای از آن‌ها بدون استفاده است، اجرای یک نود Storj یا شروع به کشاورزی Chia با همان دیسک‌ها می‌تواند درآمد اضافی ایجاد کند. هزینه برق یک هارد دیسک نشسته و یک نود فارمینگ فعال تفاوت چشمگیری ندارد.

دوم، سرمایه‌گذاری با دیدگاه بلندمدت: کسانی که باور دارند XCH در آینده‌ای دور دوباره ارزش واقعی پیدا خواهد کرد (مثلاً با گسترش استفاده از بلاک‌چین Chia در سیستم‌های تأیید کربن که یکی از کاربردهای اعلام‌شده آن است) ممکن است با دیدگاه سرمایه‌گذاری بلندمدت وارد شوند. این رویکرد بیشتر شبیه «خرید XCH ارزان از طریق استخراج» است تا یک کسب‌وکار استخراج معمولی.

سوم، ارائه‌دهندگان حرفه‌ای ذخیره‌سازی: شرکت‌هایی که زیرساخت ذخیره‌سازی دارند و می‌توانند به عنوان ارائه‌دهنده حرفه‌ای در شبکه Filecoin وارد شوند، با شرایط مقیاس‌پذیر می‌توانند سودآور باشند؛ هرچند این دیگر «استخراج خانگی» نیست.

راهنمای عملی شروع کشاورزی Chia؛ گام به گام

برای کسانی که با آگاهی کامل از وضعیت سودآوری تصمیم به ورود گرفته‌اند، در اینجا فرآیند کلی شروع کشاورزی Chia را توضیح می‌دهیم. توجه داشته باشید که جزئیات دقیق نرم‌افزاری و نسخه‌ها ممکن است تغییر کنند و همیشه باید به مستندات رسمی docs.chia.net مراجعه شود.

گام اول: بررسی سخت‌افزار

حداقل سخت‌افزار مورد نیاز شامل یک رایانه با پردازنده نسل اخیر، حداقل ۸ گیگابایت RAM (ترجیحاً ۱۶ گیگابایت برای پلاتینگ)، یک یا چند هارد دیسک با ظرفیت بالا برای ذخیره پلات‌ها، و یک SSD سریع (ترجیحاً از نوع NVMe) برای انجام فرآیند پلاتینگ است. مهم است که SSD مورد استفاده برای پلاتینگ از نوع درجه صنعتی باشد، زیرا پلاتینگ بارهای بسیار سنگین نوشتن روی دیسک وارد می‌کند.

گام دوم: نصب نرم‌افزار

Chia یک اپلیکیشن گرافیکی رسمی برای سیستم‌عامل‌های Windows، macOS و Linux ارائه می‌دهد. این نرم‌افزار هم کیف پول و هم محیط پلاتینگ و فارمینگ را در بر می‌گیرد. پس از نصب، نود کامل بلاک‌چین Chia دانلود می‌شود که چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد.

گام سوم: ساخت پلات

در این مرحله، نرم‌افزار به یک درایو موقت سریع (SSD) برای ذخیره فایل‌های میانی نیاز دارد. هر پلات معمولی حدود ۲۵۰ تا ۴۵۰ گیگابایت فضای موقت مصرف می‌کند اما نتیجه نهایی ۱۰۱.۴ گیگابایت است. زمان پلاتینگ هر فایل بسته به سخت‌افزار بین ۳ تا ۸ ساعت متفاوت است. ابزارهای پیشرفته‌تری مانند Bladebit زمان پلاتینگ را به شدت کاهش داده‌اند اما نیاز به RAM بیشتری دارند.

گام چهارم: پیوستن به استخر

با توجه به فضای کل شبکه در سال ۲۰۲۶، پیوستن به یک استخر کشاورزی (Farming Pool) کاملاً ضروری است تا پاداش‌ها به صورت منظم دریافت شوند. Chia یک پروتکل استخر رسمی دارد که ریسک تمرکز را کاهش می‌دهد. باید توجه داشت که در پروتکل رسمی Chia، خودِ پلات‌ها کنترل شما هستند و هر زمان می‌توانید استخر را تغییر دهید.

مقایسه فنی الگوریتم‌ها؛ جدولی برای تصمیم‌گیری بهتر

برای روشن‌تر شدن تفاوت‌های اساسی بین پروژه‌های مختلف، جنبه‌های کلیدی هر کدام را بررسی می‌کنیم.

Chia با الگوریتم PoST (اثبات فضا و زمان) کار می‌کند و هدف اصلی آن پیاده‌سازی یک بلاک‌چین لایه‌اول با ارزش ذاتی است. ویژگی متمایزش استفاده از VDF برای جلوگیری از حمله آسیاب است و نیاز به سخت‌افزار اولیه متوسط دارد. عمده ریسک آن در قیمت بسیار پایین XCH و رقابت شدید در شبکه نهفته است.

Signum با الگوریتم PoC+ (اثبات تعهد) فعالیت می‌کند و علاوه بر کشاورزی، یک پلتفرم قراردادهای هوشمند هم ارائه می‌دهد. ویژگی منحصربه‌فردش ترکیب فضای دیسک با استیک SIGNA است که سطح امنیت را بالا می‌برد. نیاز به سخت‌افزار آن بسیار پایین است (حتی یک رزبری‌پای کافی است) اما ارزش بازار بسیار کوچک آن، ریسک نقدشوندگی جدی ایجاد می‌کند.

Filecoin با الگوریتم PoRep+PoSt کار می‌کند و هدفش ساختن یک بازار کامل ذخیره‌سازی داده است. ویژگی متمایزش این است که ذخیره‌سازی داده‌های واقعی مشتریان پاداش‌دهی می‌کند. نیاز به سخت‌افزار آن بسیار بالاست و ورود به آن برای مبتدیان توصیه نمی‌شود.

Storj بر پایه یک مدل شبکه غیرمتمرکز با الگوریتم مخصوص خود کار می‌کند. این پلتفرم یک سرویس ابری غیرمتمرکز در رقابت با AWS S3 است. آستانه ورود پایین آن بزرگ‌ترین مزیتش است اما درآمد کاملاً به تقاضای مشتریان بستگی دارد.

استخراج با هارد دیسک و محیط زیست؛ مزایا و محدودیت‌های واقعی

ادعای اصلی تمام پروژه‌های مبتنی بر اثبات فضا این است که «سبزتر» از بیت‌کوین هستند. این ادعا تا حد زیادی درست است، اما باید با دقت بیشتری بررسی شود.

مزیت واقعی این است که یک آرایه از هارد دیسک‌ها در حال فارمینگ Chia، چند ده وات برق مصرف می‌کند؛ در مقایسه با آرایه‌های ASIC که ممکن است مگاوات‌ها انرژی بخواهند. این تفاوت در مصرف انرژی واقعی و قابل اندازه‌گیری است. Signum ادعا می‌کند که تنها ۰.۰۰۲ درصد انرژی بیت‌کوین را مصرف می‌کند و این عدد بارها توسط منابع مستقل تأیید شده است.

اما یک جنبه اغلب نادیده گرفته می‌شود: «پسماند الکترونیکی» (E-Waste). موج اول هیجان Chia در سال ۲۰۲۱ باعث شد میلیون‌ها SSD به دلیل پلاتینگ مداوم در مدت کوتاهی از کار بیفتند. هارد دیسک‌های مکانیکی هم اگر به شکل صنعتی و برای این منظور خریداری شوند، پس از چند سال مستهلک می‌شوند. منتقدان استدلال می‌کنند که اگر تأثیر تولید و دور انداختن سخت‌افزار را هم در نظر بگیریم، تصویر «سبز» بودن این روش کمی کم‌رنگ‌تر می‌شود؛ هرچند همچنان نسبت به اثبات کار مزیت قابل دفاعی دارد.

چشم‌انداز آینده؛ آیا استخراج با هارد دیسک آینده‌ای دارد؟

پیش‌بینی آینده در دنیای ارزهای دیجیتال همیشه با احتیاط باید انجام شود، اما می‌توان روندهایی را شناسایی کرد که جهت این فضا را در سال‌های آینده تعیین خواهد کرد.

یکی از محرک‌های بالقوه آینده، ادغام Chia با پروژه‌های اعتبارسنجی کربن است. Chia Network در حال همکاری با پروژه Climate Action Data Trust (CADT) است که با هدف توکن‌کردن اعتبارنامه‌های کربن روی بلاک‌چین Chia کار می‌کند. اگر این پروژه مقیاس‌پذیر شود، تقاضای واقعی برای XCH ایجاد خواهد کرد و معادله سودآوری کشاورزان را تغییر خواهد داد.

از سوی دیگر، روند افزایش استوریج غیرمتمرکز در کل صنعت فناوری یک محرک بلندمدت است. همزمان با اینکه نگرانی‌ها درباره تمرکز داده در شرکت‌های بزرگ ابری بیشتر می‌شود، راه‌حل‌های غیرمتمرکزی مثل Filecoin، Storj و Arweave بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند. این تقاضای پایه‌ای می‌تواند به تدریج ارزش پروژه‌های فعال در این حوزه را افزایش دهد.

همچنین، بهبود الگوریتم‌های پلاتینگ مانند PoC+ در Signum و ابزارهای سریع‌تر پلاتینگ در Chia، موانع فنی ورود را کاهش داده‌اند. این روند ادامه خواهد داشت و در آینده، ورود به این حوزه ساده‌تر خواهد شد. اما «ساده‌تر ورود کردن» با «سودآور شدن» یکی نیست؛ اگر آسانی ورود باعث شود افراد بیشتری وارد شوند، رقابت در شبکه هم بیشتر می‌شود.

جمع‌بندی؛ تصمیم درست برای کدام کاربر

پس از بررسی جامع تمام جوانب، می‌توان نتیجه‌گیری‌های عملی و صادقانه‌ای ارائه داد.

اگر هارد دیسک‌های بلااستفاده دارید و می‌خواهید از ظرفیت آن‌ها درآمدی کسب کنید، Storj بهترین نقطه شروع است؛ آستانه ورود پایین، بدون نیاز به پلاتینگ فشرده، و درآمد واقعی (هرچند کم) از اجاره فضا. اگر می‌خواهید با Chia هم امتحان کنید، با همان دیسک‌ها این هم ممکن است اما انتظارات واقع‌بینانه‌ای داشته باشید.

اگر به دنبال خرید سخت‌افزار جدید برای این کار هستید، در وضعیت فعلی بازار این کار اقتصادی نیست. با همان سرمایه می‌توانید مستقیماً XCH یا FIL بخرید و از استهلاک سخت‌افزار، هزینه برق، و پیچیدگی‌های فنی بپرهیزید.

اگر یک کسب‌وکار ارائه خدمات فناوری دارید و زیرساخت ذخیره‌سازی جدی در اختیار دارید، ورود به Filecoin به عنوان یک ارائه‌دهنده حرفه‌ای ذخیره‌سازی می‌تواند یک رویکرد قابل بررسی باشد؛ البته با برنامه‌ریزی دقیق مالی و آمادگی فنی کامل.

اگر به پایداری بلاک‌چین و کاهش اثر زیست‌محیطی علاقه دارید و می‌خواهید در یک شبکه کوچک اما نوآور مشارکت کنید، Signum با سخت‌افزار موجود و بدون هزینه اضافی گزینه‌ای جالب برای کاوش است؛ هرچند انتظار سود مالی قابل توجه از آن منطقی نیست.

در نهایت، استخراج با هارد دیسک یک مفهوم فنی ارزشمند است که به اندازه کافی از اثبات کار پیشرفته‌تر و پایدارتر است که بتوان آینده‌ای برایش تصور کرد. اما در سال ۲۰۲۶، این پیشرفت هنوز به آن سطحی از کارایی اقتصادی برای کاربران خانگی نرسیده که بتوان بدون تحلیل دقیق وارد آن شد. آگاهی، محاسبه دقیق، و انتظارات واقع‌بینانه؛ اینها ابزارهایی هستند که هر کسی پیش از ورود به این حوزه باید در اختیار داشته باشد.